ZPL i PZWLP: transformacja flot nie może odbywać się kosztem przedsiębiorców

Komisja Europejska prowadzi konsultacje publiczne dotyczące zmian w przepisach VAT, w tym zasad odliczania podatku od samochodów firmowych. Związek Polskiego Leasingu (ZPL) i Polski Związek Wynajmu i Leasingu Pojazdów (PZWLP) we wspólnym stanowisku sprzeciwiają się ograniczaniu prawa do odliczenia VAT od samochodów spalinowych jako narzędziu polityki środowiskowej. Organizacje postulują wprowadzenie zachęt podatkowych dla pojazdów zeroemisyjnych, przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowych zasad odliczenia VAT dla pozostałych samochodów.

Konsultacje Komisji Europejskiej rozpoczęły się 10 września i potrwają do 4 listopada 2026 roku. Są częścią inicjatywy dotyczącej dostosowania systemu VAT do celów gospodarki o obiegu zamkniętym. KE analizuje m.in. możliwość ograniczenia prawa do odliczenia VAT od samochodów spalinowych wykorzystywanych w działalności gospodarczej.

Na obecnym etapie Komisja prowadzi ocenę obowiązujących przepisów oraz analizę skutków potencjalnych zmian. Ich wyniki mają stanowić podstawę do przygotowania propozycji nowelizacji unijnej dyrektywy VAT.

ZPL i PZWLP popierają rozwój elektromobilności oraz ograniczanie emisji w transporcie, jednak wskazują, że zwiększanie obciążeń podatkowych nie musi prowadzić do szybszej wymiany flot.

– Transformacja transportu powinna zachęcać przedsiębiorców do inwestowania w pojazdy zeroemisyjne, a nie karać ich za korzystanie z samochodów spalinowych. Nie każda firma ma dziś możliwość przejścia na elektromobilność. Ograniczenie prawa do odliczenia VAT nie rozwiąże problemu dostępności infrastruktury czy kosztów zakupu pojazdów elektrycznych. Może natomiast sprawić, że przedsiębiorcy będą dłużej użytkować starsze samochody i odkładać inwestycje. To efekt odwrotny do zamierzonego – mówi Monika Constant, prezeska Związku Polskiego Leasingu.

Organizacje podkreślają również konieczność zachowania zasady neutralności VAT. Prawo do odliczenia podatku od wydatków związanych z działalnością gospodarczą nie jest dotacją ani preferencją środowiskową, lecz podstawowym elementem konstrukcji tego podatku.

Najważniejsze postulaty ZPL i PZWLP

We wspólnym stanowisku organizacje przedstawiają propozycje, które powinny zostać uwzględnione w dalszych pracach Komisji Europejskiej:

• Pełne odliczenie VAT dla pojazdów zeroemisyjnych (ZEV) – zarówno nowych, jak i używanych, niezależnie od tego, czy przedsiębiorca korzysta z zakupu, leasingu czy najmu. ZPL i PZWLP popierają wariant drugi przedstawiony przez Komisję Europejską, zakładający wspólną preferencję dla ZEV przy zachowaniu elastyczności państw członkowskich wobec pozostałych pojazdów.
• Zachowanie dotychczasowych zasad odliczenia VAT dla samochodów spalinowych – w Polsce oznacza to utrzymanie możliwości odliczenia 50 proc. VAT przy użytkowaniu mieszanym oraz 100 proc. przy wykorzystaniu pojazdu wyłącznie do działalności gospodarczej.
• Odrębne traktowanie hybryd plug-in (PHEV) – organizacje proponują rozważenie przejściowego rozwiązania dla kwalifikowanych PHEV, obejmującego odliczenie 75 proc. VAT przy użytkowaniu mieszanym i 100 proc. przy wykorzystaniu wyłącznie w działalności gospodarczej. Okres przejściowy mógłby wynosić co najmniej 10 lat od wdrożenia nowych przepisów.
• Wyłączenie leasingu i wynajmu z ewentualnych ograniczeń odliczenia VAT na poziomie finansującego – pojazdy przeznaczone do odpłatnego udostępniania klientom powinny zostać jednoznacznie wyłączone z restrykcji. W przeciwnym razie istnieje ryzyko podwójnego obciążenia podatkowego i pogorszenia konkurencyjności leasingu oraz wynajmu względem innych form finansowania.
• Zachowanie prawa do odliczenia VAT od kosztów eksploatacyjnych – ewentualne ograniczenia nie powinny obejmować napraw, konserwacji i serwisowania samochodów spalinowych. Podwyższenie kosztów utrzymania pojazdów mogłoby negatywnie wpłynąć na ich stan techniczny, bezpieczeństwo oraz oddziaływanie na środowisko.
• Ochrona obowiązujących umów leasingu i najmu – nowe regulacje powinny działać na przyszłość, przewidywać odpowiednio długie okresy przejściowe oraz chronić prawa nabyte i ekonomikę kontraktów zawartych przed wejściem zmian w życie.
• Wsparcie rynku używanych pojazdów zeroemisyjnych – preferencje podatkowe powinny obejmować także drugi cykl życia pojazdów. Konieczne jest uwzględnienie wartości rezydualnych, remarketingu oraz usuwanie barier podatkowych utrudniających ponowne finansowanie i obrót używanymi samochodami.
• Ograniczenie dodatkowych obowiązków dla firm leasingowych – ocena kondycji baterii i ewentualne wymogi dokumentacyjne powinny wykorzystywać dane producentów oraz istniejące rozwiązania, w tym Battery Passport, zamiast tworzyć nowe obowiązki dla finansujących.
• Uwzględnienie rzeczywistego użytkownika pojazdu – sam fakt formalnej własności samochodu nie powinien przesądzać o obciążeniu firmy leasingowej lub wynajmującej skutkami regulacji środowiskowych. Punktem odniesienia powinien być ostateczny użytkownik pojazdu.
• Rzetelna ocena skutków gospodarczych i środowiskowych – Komisja Europejska powinna przeanalizować wpływ proponowanych zmian na całkowity koszt użytkowania pojazdów (TCO), wysokość rat leasingowych i czynszów najmu, tempo wymiany flot, rynek wtórny oraz dostępność finansowania dla MŚP. Analiza powinna uwzględniać różnice między państwami członkowskimi, w tym specyfikę polskiego rynku.

Leasing i wynajem powinny wspierać transformację, a nie ponosić dodatkowe obciążenia

ZPL i PZWLP podkreślają, że w przypadku firm leasingowych i wynajmujących samochody stanowią przedmiot działalności gospodarczej, a nie dobro konsumpcyjne. Ograniczenie prawa do odliczenia VAT na poziomie finansującego mogłoby prowadzić do wzrostu kosztów usług i osłabienia konkurencyjności tych form finansowania.

Szczególnie istotne są potencjalne konsekwencje dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. Z badania SAFE 2025 wynika, że leasing jest kluczowym źródłem finansowania dla 63 proc. polskich MŚP, wobec 47 proc. średnio w Unii Europejskiej. Wzrost kosztów użytkowania samochodów mógłby zatem bezpośrednio wpłynąć na możliwości inwestycyjne polskich firm.

Organizacje wskazują również, że VAT niepodlegający odliczeniu nie jest obciążeniem proporcjonalnym do rzeczywistych emisji pojazdu. Jego wysokość zależy przede wszystkim od wartości transakcji, a nie od przebiegu, zużycia paliwa czy emisji w całym cyklu życia samochodu.

W ocenie ZPL i PZWLP skuteczna transformacja transportu powinna opierać się na pozytywnych zachętach do inwestowania w pojazdy zeroemisyjne, rozwoju infrastruktury ładowania oraz wsparciu rynku wtórnego, a nie na zwiększaniu obciążeń przedsiębiorców.